ഇടങ്ങളുടെ ലിംഗരാഷ്ട്രീയം: ഒരു പാൻഡെമി‌ക് കാല വായന

How the Lockdown due to COVID19 Pandemic is nourishing the gender inequalities in Indian society

മനുഷ്യൻ എല്ലാ കാലത്തും ഏറ്റവുമധികം സംസാരിച്ചിട്ടുള്ളതും സംസാരിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നതുമായ വിഷയങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് സ്വാതന്ത്ര്യം. ഓരോ വ്യക്തിയും സ്വാതന്ത്ര്യം അനുഭവിക്കുന്നത് വ്യത്യസ്തമായാണ്. അതിന്റെ അർത്ഥവും വ്യാപ്തിയുമെല്ലാം വ്യക്തിപരവും. എന്നാൽ ഒരാളെ ആത്യന്തികമായി സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനം ആ വ്യക്തി സ്വയം സ്ഥാപിക്കുന്നതോ മറ്റു ഘടകങ്ങളാൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്ന ഇടങ്ങളാണ്. അതിൽ ഭൗതികവും, ബൗദ്ധികവും, ശാരീരികവും, വൈകാരികവുമായ ഇടങ്ങളുണ്ടാവാം. ഇവക്കെല്ലാം മേലെ വ്യക്തിക്കുണ്ടാവുന്ന പരമമായ അധികാരം അയാളെ സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നു. കാരണം, തന്റേതായ ഇടങ്ങൾ ഏതൊരു വ്യക്തിയെയും തടസ്സങ്ങളില്ലാതെ ചിന്തിക്കാനും ആശയങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്താനും അനുവദിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു വ്യക്തി ആത്യന്തികമായ സ്വാതന്ത്ര്യം അനുഭവിക്കുന്നത് തന്റേതായ ഇടങ്ങളിലൂടെയാണെന്നു പറയാം. ഇത്തരത്തിൽ സ്വന്തം ശരീരം, ജീവിതരീതി, വിശ്വാസങ്ങൾ എന്നു തുടങ്ങി എല്ലാ തലങ്ങളിലും പരമാധികാരമുള്ള ഒന്നാണ് ഹ്യുമനിസം വിഭാവനം ചെയ്ത 'സ്വതന്ത്രനായ വ്യക്തി'. സാമൂഹ്യ, സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ അധികാരങ്ങളും അവയുടെ അസന്തുലിതമായ വിതരണവും 'സ്വാതന്ത്ര്യം' എന്ന കേന്ദ്രത്തിൽ സ്വതന്ത്രരേയും അതിൽ നിന്ന് വിട്ടു മാറി 'അരികുകളിൽ' സ്വാതന്ത്ര്യം അനുഭവിക്കാൻ ശേഷിയില്ലാത്തവരെയും യഥാക്രമം സ്ഥാപിക്കുന്നുണ്ട്. അതിനാൽ 'സ്വതന്ത്രവ്യക്തി' എന്ന ആശയം ജാതി, മത, ലിംഗ, വർഗപരമായ പ്രിവിലേജുകൾ അനുഭവിക്കുന്ന ഒരു വിഭാഗത്തെ മാത്രമേ ഉൾക്കൊള്ളുന്നുള്ളു. ലോകത്ത് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായി നടന്ന പല പോരാട്ടങ്ങളുടെ വിജയത്തിനൊടുവിലും ചില വിഭാഗങ്ങൾ സ്വാതന്ത്ര്യമില്ലാത്തവരായി തുടരുന്നത് അതിന്റെ ഭാഗമാണ്. സ്ത്രീകൾ, ദളിതർ, തൊഴിലാളികൾ തുടങ്ങി ഒരു വലിയ വിഭാഗം, സ്വന്തമായ ഇടത്തിന്റെ അഭാവം കാരണം 'സ്വതന്ത്രവ്യക്തി' എന്ന പ്രിവിലേജിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടവരാണ് എന്ന് വേണം പറയാൻ. ചുരുക്കിപ്പറഞ്ഞാൽ ഹ്യൂമനിസം വിഭാവനം ചെയ്ത 'സ്വതന്ത്രവ്യക്തി' ജാതിയുടെയും മതത്തിന്റെയും സെക്ഷ്വാലിറ്റിയുടെയും പ്രിവിലേജ് അനുഭവിക്കുന്ന ഒരു പുരുഷനാണെന്ന് സംശയമില്ലാതെ പറയാം. സമൂഹത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന അധികാരശ്രേണിയുടെ ഓരോ തട്ടുകൾക്കുള്ളിൽ പുരുഷൻ അനുഭവിക്കുന്ന ആപേക്ഷികസ്വാതന്ത്ര്യവും പ്രധാനമാണ്.

സ്വതന്ത്രനായ പുരുഷൻ കേന്ദ്രമായുള്ള സമൂഹം സ്ത്രീക്ക് നൽകുന്ന രണ്ടാംതരം ലിംഗപദവിയാണ് സ്ത്രീയുടെ അസ്വാതന്ത്ര്യത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നത്. മുൻപ് പറഞ്ഞതുപോലെ, ഇവിടെ സ്വാതന്ത്ര്യം എന്ന ആശയം ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നത് വ്യക്തിയെ പരിധികൾക്കപ്പുറം ചിന്തിക്കാനും വളരാനും അനുവദിക്കുന്ന ഇടങ്ങളുമായാണ്. പുരുഷാധിപത്യം സമൂഹത്തിന്റെ ഇടങ്ങളെ സ്ത്രീക്കും പുരുഷനുമായി വിഭജിച്ചു നൽകുന്നുണ്ട്. പൊതുവിടങ്ങൾ പുരുഷന്റേതായി സ്ഥാപിക്കുകയും സ്ത്രീയെ വീട്, കുടുംബം എന്നീ സ്വകാര്യയിടങ്ങളുടെ വൈകാരികതയിലേക്ക് ഒതുക്കിക്കളയുന്നതുമായ വ്യവസ്ഥിതി, വീടിനെ സ്ത്രീക്ക് സുരക്ഷിതമായ ഇടമായാണ് പൊതുവെ കണക്കാക്കുന്നത്. കുടുംബം എന്ന പ്രാഥമിക യൂണിറ്റിന് അതിൽക്കവിഞ്ഞ് നൽകിയിട്ടുള്ള വിശുദ്ധപരിവേഷം അതിന്റെ ഭൗതികരൂപമായ വീടിനും ലഭിക്കുന്നു എന്നതാണ് വീടിനെ സുരക്ഷിതത്വവുമായി കൂട്ടിക്കെട്ടുന്നത്. എന്നാൽ, സിൽവിയ വാൾബി എന്ന ഫെമിനിസ്റ്റ് ചിന്തകയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ വീട്/കുടുംബം അതിശക്തമായ ഒരു ഭിന്നലിംഗഭൂമികയാണ് (Kamala Bhasin, 'What is Patriarchy'). അത് നിലനിൽക്കുന്നത് സ്ത്രീയുടെ ഉത്പാദന-പ്രത്യുത്പാദന ഊർജത്തെയും അധ്വാനത്തെയും ചൂഷണം ചെയ്താണെന്നും വാൽബി പറയുന്നുണ്ട്. ഇത് സാധ്യമാവുന്നത് സ്ത്രീക്ക് സ്വതന്ത്രമായി ചിന്തിക്കാനുള്ള ഇടങ്ങളെ ഇല്ലായ്മ ചെയ്തുകൊണ്ടാണ്. വീട് എന്ന ഭൗതികയിടം സാമ്പ്രദായികകുടുംബവ്യവസ്ഥിതിക്ക് കീഴിൽ പുരുഷാധിപത്യമൂല്യബോധത്തെ പുനരുത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഒരു കോർപറെറ്റ് യൂണിറ്റ് ആയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അത് നടത്തുന്ന വൈകാരികവിലപേശലുകൾ കാരണം പലപ്പോഴും സ്വന്തം ഇടങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുന്നത് സ്ത്രീകൾ അറിയുന്നില്ല. നിറയെ മുറികളുള്ള വീടുകളിൽ പോലും സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രമായൊരു മുറി ഉണ്ടാവാനുള്ള സാധ്യത കുറവാണ്. പലപ്പോഴും സ്ത്രീകളുടെ മുറികൾ പൊതുവിടങ്ങൾ എന്ന രീതിയിൽ ആർക്കും കയറിയിറങ്ങാവുന്ന തരത്തിലായിരിക്കും. അല്ലെങ്കിൽ സ്വന്തമായുള്ള മുറിയിൽ ഉറങ്ങാനുള്ള സമയമൊഴികെ വാതിൽ അടച്ചിരിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം എത്ര സ്ത്രീകൾക്കായിരിക്കും ഉണ്ടാവുക? അതേ സമയം, ഒരു പുരുഷന് (ഏത് പ്രായത്തിലും) സ്വന്തമായ, തുറന്നതോ അടച്ചുറപ്പുള്ളതോ ആയ ഇടങ്ങളിൽ ഏകാഗ്രമായിരിക്കാനും വിഹരിക്കാനുമുള്ള പൂർണസ്വാതന്ത്ര്യം സമൂഹം അനുവദിക്കുന്നുണ്ട്; അത് പുരുഷന്റെ അവകാശം എന്ന നിലയിലാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഇനി ഒറ്റമുറി വീടുകളുടെ കാര്യം നോക്കിയാലും സ്ഥിതി മറ്റൊന്നല്ല. വീടിന്റെ പരിമിതമായ ഇടങ്ങളിൽ മുഴുവനായും പുരുഷൻ നീണ്ടു നിവർന്നു കിടക്കുകയും സ്ത്രീകൾ ഞെരുങ്ങിപ്പോവുകയുമായിരിക്കും. പുരുഷാധിപത്യവ്യവസ്ഥ സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രമായി പരുവപ്പെടുത്തിയ അടുക്കളകളുടെ കാര്യമെടുത്താലും പുരുഷന്റെ തീരുമാനങ്ങൾക്കും ഇഷ്ടാനിഷ്ടങ്ങൾക്കും അനുസരിച്ച് സ്ത്രീ പണിയെടുക്കുന്ന ഒരു ഇടം മാത്രമാണ് അവ.

ലോകം മുഴുവൻ വീടുകളിൽ ഇരിക്കുന്ന ഒരു പാൻഡെമിൿ കാലത്ത് വീടുകളുടെ പുരുഷാധിപത്യസ്വഭാവം ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്‌. കോറോണയും ലോക്ക്ഡൗണും ഓരോ വ്യക്തിയെയും പല രീതിയിൽ ബാധിച്ചുകഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. സാമ്പത്തികപ്രശ്നങ്ങളും മാനസികപിരിമുറുക്കങ്ങളുമെല്ലാം ഈ ഒരു കാലത്തെ കൂടുതൽ വെല്ലുവിളിയുള്ളതാക്കുന്നുണ്ട്. എല്ലാവരും മുഴുവൻ സമയം വീടുകളിൽ മാത്രമായിരിക്കുമ്പോൾ അത് സ്ത്രീകളെ എങ്ങനെയെല്ലാം ബാധിക്കുന്നു എന്നത് ഒരു വലിയ ചോദ്യമാണ്. ലോക്ക്ഡൗണിന് ശേഷം ഗാർഹികപീഡനം വർധിക്കുന്നു എന്ന റിപ്പോർടുകൾ വന്നിരുന്നു. സ്ത്രീകൾക്കും കുട്ടികൾക്കും നേരെയുള്ള ലൈംഗികാതിക്രമങ്ങളും കൂടുന്നതായി റിപ്പോർടുകൾ പറയുന്നുണ്ട്. സ്ത്രീയുടെ ശരീരത്തിനും വൈകാരികതക്കും മേലെയുള്ള ഹിംസ സത്യത്തിൽ സ്ത്രീയുടെ വ്യക്തിപരവും, ബൗദ്ധികവുമായ ഇടങ്ങളെയും അതുവഴി അവർ അനുഭവിക്കുന്ന ആപേക്ഷികമായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും റദ്ദ്‌ ചെയ്യുന്നതിനുള്ള പുരുഷാധിപത്യത്തിന്റെ ഉപകരണങ്ങൾ ആണ്. എന്നാൽ റിപ്പോർട് ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഹിംസകൾക്കപ്പുറം സ്ത്രീകൾ അനുഭവിക്കുന്ന മാനസികസമ്മർദം ആരും ശ്രദ്ധിക്കുന്നില്ല. ലോക്ക്ഡൗൺ കാലത്തുള്ള ജീവിതം ഓരോ സ്ത്രീക്കും വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും; അവരുടെ സാമൂഹ്യ, സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ, സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലങ്ങൾക്ക് അതിൽ വലിയ പങ്കുണ്ട്. (വിവിധവിഭാഗങ്ങളിലുള്ള സ്ത്രീകളിൽ ചിലരുമായി നടത്തിയ ഫോൺ സംഭാഷണങ്ങളിലൂടെ ഇത് കൂടുതൽ വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിച്ചു.)

പൂർണമായുമുള്ള വീട്ടിലിരുത്തം വലിയൊരു വിഭാഗം സ്ത്രീകൾക്കും പുതിയതായിരിക്കില്ല. കേരളത്തിലെ വീട്ടമ്മമാരിൽ ഭൂരിഭാഗവും വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയവരാണെന്നതാണ്‌ യാഥാർഥ്യം. എന്നാൽ വീട്ടമ്മയാവുക എന്നത് അവരുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പാവണം എന്നില്ല. കാലങ്ങളായുള്ള പരുവപ്പെടുത്തലിന്റെ ഭാഗമായി സ്ത്രീകളിൽ രൂപപ്പെടുന്ന പുരുഷാധിപത്യബോധങ്ങളോടുള്ള വിധേയത്വമോ അല്ലെങ്കിൽ അതേ വ്യവസ്ഥ ചെലുത്തുന്ന നിർബന്ധമോ ആവാം അതിനു പിന്നിൽ. പുരുഷകേന്ദ്രിതപൊതുബോധം എത്രത്തോളം ശക്തമാണെന്ന് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

സ്ത്രീകളെ വീടുകളിൽ ഒതുക്കിയിരുത്തി അവരുടെ അധ്വാനശേഷിയെ പൂർണമായും ചൂഷണം ചെയ്യുകയും, അവരെ കൂടുതൽ വിധേയരാക്കുകയുമാണ് ഈ വ്യവസ്ഥിതി. സ്ത്രീയുടെ ആദായകരമല്ലാത്ത ജോലികളുടെ (Unproductive labor) ബലത്തിലാണ് സമൂഹം നിലനിൽക്കുന്നത് എന്നു പറയുന്നതായിരിക്കും കൂടുതൽ ഉചിതം. മറ്റുള്ളവരെ പരിചരിക്കുന്നതിനു ജൈവികമായും വൈകാരികമായും സ്ത്രീകൾ പ്രാപ്തരാണ് എന്ന അടിസ്ഥാമില്ലാത്ത വാദങ്ങളിലൂടെ പുരുഷാധിപത്യവ്യവസ്ഥ അതിനെ ന്യായീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ വലിയ വിഭാഗം സ്ത്രീകളുടെ കൂലിയില്ലാത്ത ജോലികൾ ലോക്ക്ഡൗൺ സമയത്തും തുടർന്ന് പോകുന്നുണ്ട്. ഇവരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വീട്ടിൽ മാത്രമൊതുങ്ങുന്നതിലുപരി വീട്ടിനകത്തുള്ള ജോലിഭാരം കൂടുന്നതാണ് പ്രശ്നം. മുഴുവൻ കുടുംബാംഗങ്ങളും വീട്ടിലിരിക്കുമ്പോൾ ഈ സ്ത്രീകൾ പൂർണമായും അടുക്കളകളിലും മറ്റു ജോലികളിലും ഒതുങ്ങുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. അവരുടെ ഓരോ ദിവസം തുടങ്ങുന്നതും അവസാനിക്കുന്നതും ഉണ്ടാക്കേണ്ട ഭക്ഷണത്തെക്കുറിച്ചും ചെയ്തു തീർക്കാൻ ബാക്കിയുള്ള കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടായിരിക്കും. ചുരുക്കത്തിൽ, സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ, വേഗത്തിൽ പണികൾ തീർത്ത്‌ വിശ്രമത്തിനും വിനോദത്തിനും സ്ത്രീകളുടെ ചെറിയ കൂട്ടായ്മകൾക്കും എല്ലാം സമയം കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഈ സ്ത്രീകൾ മുഴുവൻ സമയ വീട്ടുജോലികളിൽ കുടുങ്ങിപ്പോവുകയാണ്. അവരിൽ ഭൂരിഭാഗത്തിനും അതുവഴി നഷ്ടമാകുന്നത് വീട്ടിൽ ഒറ്റക്കാവുന്ന, അവർ അല്പമെങ്കിലും സ്വതന്ത്രമായി ശ്വസിക്കുന്ന, ചിന്തിക്കുന്ന, സ്വയം രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ഭൗതികവും ബൗദ്ധികവുമായ ഇടങ്ങളാണ്. സാമൂഹ്യമായും സാമ്പത്തികമായും പിന്നിൽ നിൽക്കുന്ന വീടുകളിൽ സ്ത്രീകൾ അനുഭവിക്കുന്ന സമ്മർദ്ദങ്ങൾ ഇരട്ടിയായിരിക്കും. ഭക്ഷണത്തിന്റെയും അവശ്യവസ്തുക്കളുടെയും ലഭ്യതക്കുറവ് വരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ഉപഭോഗം കുറക്കാനായി സ്വയം പട്ടിണിക്കിടുന്ന ഇന്ത്യൻ സ്ത്രീകളുടെ എണ്ണം വർധിക്കുന്ന കാലം കൂടിയായിരിക്കും ഇത്. സ്വന്തം ശരീരത്തെയും അതിന്റെ നിലനിൽപ്പിനെയും അവഗണിക്കാൻ നിർബന്ധിതരാവുന്ന സ്ത്രീകൾ നഷ്ടമാകുന്ന ഇടങ്ങളെ പറ്റി ഓർക്കാനോ അത്തരത്തിൽ ഓർക്കാൻ ഇടങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് തിരിച്ചറിയാനോ പോലും ഉള്ള പ്രിവിലേജ് ഇല്ലാത്തവരാണ്.

എക്കാലവും വീടുകളിലേക്ക് ഒതുക്കി നിർത്തപ്പെട്ട സ്ത്രീകളുടെതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ് പൊതുവിടങ്ങളിൽ പലരീതിയിൽ ഇടപെടുന്ന സ്ത്രീകളുടെ ലോക്ക്ഡൗൺ ജീവിതം. അവരിൽ ദിവസക്കൂലിക്കാരും മറ്റു സർക്കാർ, സർക്കാരിതരജീവനക്കാരും സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകരും എല്ലാം ഉണ്ട്. വീട്ടിലിരിക്കാൻ നിർബന്ധിതരാവുമ്പോൾ ഇവരിൽ ഓരോരുത്തരും അതിനോട് പ്രതികരിക്കുന്നത് പലതരത്തിലാണ്. അവർക്കിടയിലെ സാമൂഹ്യസാമ്പത്തികാവസ്ഥകളിലും വീടിനകത്തെ മൂല്യബോധങ്ങളിലുമുള്ള വ്യത്യാസങ്ങളാണ് ഇതിനു പിന്നിലുള്ളത്. പൊതുവിടങ്ങളിൽ നിന്നും വീടുകളുടെ സ്വകാര്യയിടങ്ങളിലേക്ക് സ്ത്രീകളെ ഒതുക്കുമ്പോൾ സ്വന്തം 'ഏജൻസി' നേടിയെടുക്കാനുള്ള അവരുടെ 'സ്പേസ്' (ഇടം) ഇല്ലാതാക്കുകയും അതുവഴി സ്ഥാപിച്ചെടുത്ത ആധിപത്യത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയുമാണ് ഒരു പുരുഷകേന്ദ്രിത വ്യവസ്ഥയുടെ അജണ്ട. അതിനെ മറികടന്ന് പൊതുവിടങ്ങളിലേക്കിറങ്ങുന്ന സ്ത്രീകളിൽ വലിയ വിഭാഗത്തിനും ലോക്ക്ഡൗൺ കാലം അസഹനീയമാകുന്നത് അവർക്ക് നഷ്ടമാകുന്ന ഇടങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുന്നതിലൂടെയാണ്. ജോലിയുടെ സ്വഭാവത്തിലും പ്രിവിലേജിലും സാമ്പത്തികസുരക്ഷയുടെ അളവിലും എല്ലാം വ്യത്യാസങ്ങൾ നിലനിൽക്കെ തന്നെ തൊഴിലിടങ്ങൾ നൽകുന്ന സാധ്യതകളിലൂടെ സ്ത്രീകൾ അവരുടേതായ ഇടങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നുണ്ട്. തൊഴിലിടങ്ങളിലെ വിവിധതരത്തിലുള്ള ചൂഷണങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാനും അതിനെതിരെ സംഘടിക്കാനുമുള്ള 'ഏജൻസി' ഒരുപരിധി വരെയെങ്കിലും ഈ സ്ത്രീകൾ നേടിയെടുക്കുന്നുണ്ട്. സൗഹൃദങ്ങളും ചർച്ചകളുമെല്ലാം അവർക്ക് സ്വയം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ഇടങ്ങളാണ്. ജോലിയുടെ കൂടെ വീട്ടിലെ കൂലിയില്ലാത്ത ജോലികളും ചേർന്ന് സ്ത്രീകൾക്കുമേലുണ്ടാകുന്ന ഇരട്ട ഭാരം ('Double Burden' ) വലിയൊരു പ്രശ്നമാണ്. അതിനെ ശരിവെക്കുമ്പോഴും പല സ്ത്രീകളും പറയുന്നത് ഇപ്പോഴത്തെ നിർബന്ധിതവീട്ടിലിരുപ്പ് അതിലേറെ പ്രയാസമാണെന്നാണ്. വീടുകളിൽ സ്ഥിരമായോ അല്ലെങ്കിൽ ചില സമയങ്ങളിലോ ഉണ്ടാകുന്ന മോശം അന്തരീക്ഷങ്ങളിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെട്ട് മാറി നിൽക്കാനുള്ള ഇടങ്ങളായി തൊഴിലിടങ്ങളെ കാണുന്നുണ്ട് ഒരുപാട് സ്ത്രീകൾ. വൈകാരികമായ പ്രശ്നങ്ങൾ, അഭിപ്രായ വ്യത്യാസങ്ങൾ എന്നു തുടങ്ങി ഗാർഹികപീഡനങ്ങളിൽ നിന്നുൾപ്പെടെ ഒരു താൽക്കാലികവിടുതലെങ്കിലുമാണ് ജോലിസ്ഥലങ്ങൾ എന്ന് ഈ സ്ത്രീകൾ പറയുന്നു.

സാമൂഹ്യസംസ്കാരികരംഗങ്ങളിലുള്ള സ്ത്രീകൾ അവരുടെ ആപേക്ഷികമായ പ്രിവിലേജുകളിൽ നിന്നുകൊണ്ട് വീടിനകത്ത് വായനക്കും എഴുത്തിനും അവരുടേതായ ഇടം ഉണ്ടാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ പോലും ആ ഇടങ്ങളൊന്നും അവരുടേത് മാത്രമാവുന്നില്ല എന്നതാണ് യാഥാർത്ഥ്യം. മറ്റുള്ളവരുടെ ചെറുതും വലുതുമായ ഇടപെടലുകൾ സ്വസ്ഥമായ വായനക്കും എഴുത്തിനായുള്ള ആലോചനകൾക്കും വേണ്ടി തയ്യാറാക്കിയ ബൗദ്ധിക ഇടങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നതാണ്. അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു എഴുത്തുകാരി പറയുന്നത് ലോക്ക്ഡൗൺ കാലം അവരെ പൂർണമായും ഒരു 'അടുക്കളയന്ത്രമാക്കി' മാറ്റിയിരിക്കുന്നു എന്നാണ്. മൂന്നു തലമുറ മുൻപുള്ള ഒരു സ്ത്രീയുടെ രൂപം സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ കാണുന്നു എന്നും അവർ പറയുന്നു. വിർജിനിയ വുൾഫ് അവരുടെ 'A Room of One's Own' എന്ന പുസ്തകത്തിൽ സ്വന്തമായ ഇടങ്ങൾ ഇല്ലാതിരുന്നതിനാൽ എഴുത്തുകാരികൾ ആവാതിരുന്ന, അറിയപ്പെടാതെ പോയ, ഗഹനവും താത്വികവുമായ വിഷയങ്ങൾ എഴുതാനാവാതെ പോയ സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചു സംസാരിക്കുന്നുണ്ട്. ലോക്ക്ഡൗൺ കാലത്തും അല്ലാതെയും സ്ത്രീയുടെ അവസ്ഥകൾ വുൾഫ് എഴുതിയതിൽ നിന്ന് വലിയ മാറ്റമൊന്നും ഇല്ലാത്തതാണ്. എങ്കിലും മുഴുവൻ സമയം മുഴുവൻ കുടുംബാംഗങ്ങളും വീടുകളിൽ ഉള്ള ഈ കാലത്ത് എല്ലാ അർത്ഥത്തിലും ഒരു സ്ത്രീയുടെ സ്വന്തമായ ഇടങ്ങൾ പൂർണമായും റദ്ദ് ചെയ്യപ്പെടുന്നു എന്നത് കൂടുതൽ ഗൗരവതരമാവുന്നു.

ഈ സ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ലോക്ക്ഡൗൺ അനുഭവങ്ങൾ ഉള്ള ഒരു ചെറിയ വിഭാഗം സ്ത്രീകളുമുണ്ട് എന്നത് പറയാതിരിക്കാനാവില്ല. അവർക്ക് വീട്ടിനകത്തുള്ള ജീവിതം സാധാരണഗതിയിലുള്ള ഇരട്ടഭാരം ഇല്ലാതാക്കുന്നതും സ്വന്തമായി കൂടുതൽ സമയം കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കുന്നതുമാണ്. വ്യക്തികളെ അവരുടെ സാമൂഹ്യസാമ്പത്തികപശ്ചാത്തലങ്ങളുടെ ഉല്പന്നമായി മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ ഈ വിഭാഗം സ്ത്രീകളുടെ വാക്കുകൾ അവരുടെ വീടിനകത്തെ ജനാധിപത്യസ്വഭാവത്തെയും അതിലൂടെ അവർ അനുഭവിക്കുന്ന പ്രിവിലെജുകളെയും അടയാളപ്പെടുത്തുന്നതാണ്. അത് പക്ഷെ ഒരിക്കലും ഒരു വലിയവിഭാഗം സ്ത്രീകൾക്ക് നഷ്ടപ്പെടുന്ന ഭൗതിക, ബൗദ്ധിക, ശാരീരിക, വൈകാരിക ഇടങ്ങളെ യാഥാർഥ്യമല്ലാതാക്കുന്നില്ല. മാത്രവുമല്ല, ലോക്‌ഡൗൺ കാലം സാധാരണ കാലത്തേക്കാൾ സമാധാനം നൽകുന്നു എന്ന് പറയുന്ന അതേ സ്ത്രീകൾ തന്നെ, സാധാരണഗതിയിലുള്ള ഒരു ഒഴിവുകാലത്ത് പോലും "ഞാൻ മാത്രമാണ് വീട്" എന്ന തോന്നൽ വരത്തക്കവിധം അത് അവരുടെ മാത്രം ഉത്തരവാദിത്തമായിരുന്നു എന്ന്‌ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നുണ്ട്. മറ്റുള്ളവർ പുറത്ത് പോവുകയും യാത്രകൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ വീടിനകത്തുള്ള 'വിശ്രമം' അസഹ്യമായിരുന്നു എന്ന് പറയുന്ന സ്ത്രീകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത് വീടിനകത്തെ ജനാധിപത്യവും അതിന്റെ പ്രിവിലേജും ആപേക്ഷികം മാത്രമാണെന്നാണ്.

സ്ത്രീകൾക്ക് നഷ്ടമാവുന്ന ഇടങ്ങൾ എന്ന ആശയം ഒരു പാൻഡെമിൿ കാലത്തിന്റെ സൃഷ്ടി അല്ല. 'ജൻഡർ ഗാപ്പും' (ലിംഗ അസമത്വം) പുരുഷാധിപത്യവ്യവസ്ഥിതി അതിനു നൽകുന്ന ന്യായീകരണങ്ങളും ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാൻ തുടങ്ങിയതു മുതൽ ഇടങ്ങളുടെ ലിംഗരാഷ്ട്രീയം ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഫെമിനിസ്റ്റ് ചിന്തകയായ ജൂഡിത് ബട്ലർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടതുപോലെ മരണം വരെ മനുഷ്യർ അവരുടെ 'ജെൻഡെർ റോളുകൾ' അതിന്റെ ചട്ടക്കൂടുകളിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോവാതെ ഭംഗിയായി, സമൂഹത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷകൾക്ക് അനുയോജ്യമായി പൂർത്തീകരിക്കുന്ന തത്രപ്പാടിലാണ്. ആ തത്രപ്പാടിന്റെ ഫലമാണ് സ്ത്രീകൾക്ക് ഇല്ലാതാവുന്ന അവരുടേതായ ഇടങ്ങൾ. സ്ത്രീയുടെ സാമൂഹ്യ-സാമ്പത്തിക-ബൗദ്ധിക മൂലധനത്തെ ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള എളുപ്പമാർഗം എന്ന നിലയിൽ തന്നെയാണ് പുരുഷാധിപത്യം 'സ്പേസ്' എന്ന പ്രിവിലെജിനെ സ്ത്രീക്ക് നിഷേധിക്കുന്നത്. കാലങ്ങളായി നിലനിൽക്കുന്ന ഈ 'ജൻഡർ ഗ്യാപ്' ലോക്ക്ഡൗൺ കാലത്ത് കൂടുതൽ പ്രശ്നവത്കൃതമാവുന്നു എന്നാണ് മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്. ഹിംസയിലേക്ക് എത്തും മുൻപുതന്നെ വീടിനകത്ത് സ്ത്രീകൾ അനുഭവിക്കുന്ന സമ്മർദങ്ങൾ പുറം ലോകം അറിയേണ്ടതായുണ്ട്. പൊതുവിടങ്ങളോടൊപ്പം 'സുരക്ഷിത' ഇടങ്ങളെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന വീടുകളും ജനാധിപത്യവത്ക്കരിക്കുന്നതിനെപ്പറ്റി ഏറെ ചർച്ചകൾ നിരന്തരം നടക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തോടൊപ്പം പുരുഷബോധങ്ങളുടെ ദുർബലപ്പെടുത്തലിലൂടെയും കൂടി മാത്രമേ ലിംഗസമത്വം സാധ്യമാവുകയുള്ളൂ എന്ന ബോധ്യം തന്നെയാണ് സ്ത്രീപക്ഷ, പുരോഗമന, രാഷ്ട്രീയബോധങ്ങൾക്ക് അടിസ്ഥാനമാവേണ്ടത്.

References

  1. Kamala Bhasin, 'What is Patriarchy', Kali for Women, Delhi.
  2. Kamala Bhasin, 'Understanding Gender', Kali for Women, Delhi.
  3. Virginia Woolf, 'A Room of one's own', Penguin Classics.

(The views expressed here are solely those of the author in his private capacity and do not in any way represent the views of any organisation including, but not limited to, BodhiCommons.)

മദ്രാസ് സർവകലാശാലയിൽ MA Women Studies വിദ്യാർത്ഥിയാണ് ആർദ്ര വി.എസ്.